عوامل داخلی کاهش صادرات غیرنفتی ایران

خبرگزاری نفت و گاز: عضو هیات نمایندگان اتاق تجاری تهران در یادداشتی برای خبرگزاری مهر به ذکر عوامل داخلی کاهش صادرات غیرنفتی ایران پرداخته است.

یادداشت مهمان؛ مهراد عباد- عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران:

باتوجه به در پیش بودن روز ملی صادرات، بررسی مهم ترین دغدغه ها و چالش های پیش روی تجار و صادرکنندگان در شرایط فعلی، همچون موانع ارزی، تعهدات صادراتی، مشکلات برگشت ارز و محدودیت های تجارت خارجی، اهمیت ویژه ای دارد.
تجارت خارجی ایران عزیزمان در پنج ماه ابتدای سال ۱۴۰۵ با فراز و فرود های بسیاری روبرو شد. ادامه تحریم های ظالمانه، جنگ، مشکلات حمل و نقل بین المللی و نقل انتقال پول و تداوم مقرره های ناکارآمد داخلی سبب افزایش بی ثباتی تجارت خارجی گردید.
بر اساس آمار اعلام شده، صادرات غیرنفتی با کاهش ۲۸ درصدی نسبت به زمان مشابه سال قبل به ۱۵ میلیارد دلار رسید و واردات هم با ۲۶ درصد کاهش به ۱۷ میلیارد دلار رسید. این آمار در وضعیتی ایجاد شده که اقتصاد کشور در سه ماهه اول سال با رشد منفی ۱۰ درصدی مواجه بوده و صادرات کالا و خدمات کاهش ۳۵ درصدی را به ثبت رسانده است. بخش زیادی از این کاهش آمار را می توان به تحریم، جنگ و محاصره دریایی نسبت داد، اما عوامل داخلی متفاوتی دراین خصوص موثر بوده اند. سه عامل داخلی کارت های بازرگانی یک بارمصرف، نوسانات قیمت ارز بهمراه قوانین متغیر و نا کارآمد تجارت خارجی نقشی تعیین کننده در تداوم و تعمیق این بحران بازی کرده اند که اصلاح آنها فارغ از رفع تحریم و جنگ ممکن است و بطور قطع سبب رشد تجارت خارجی ما خواهد شد.
مجوز کارت بازرگانی و به خصوص کارت های بازرگانی یکبارمصرف به یکی از مخرب ترین پدیده های تجارت خارجی ایران تبدیل گشته اند. کارت بازرگانی مجوزی است حهت انجام تجارت خارجی که ایران جزو معدود کشورهایی است که از این روند فساد زا و انحصار زا استفاده مینماید. درباب کارت های یکبار مصرف، سودجویان با استفاده از هویت افراد کم برخوردار و ناآگاه، مبادرت به صادرات کلان می کنند اما ارز حاصل از آنرا به چرخه اقتصادی کشور بازنمی گردانند، در کنار آن به سبب این که ارز حاصل شده را در بازار آزاد به فروش می رسانند، می توانند هنگام محاسبه قیمت صادراتی مبنای قیمت ارز خودرا با بازار آزاد محاسبه کنند که در این صورت قیمت دلاری کالا جهت صادرات کاهش پیدا می کند و رقابت را برای صادرکنندگان قانون مدار تنگ می کنند. آمارها دراین خصوص تاسف بر انگیز هستند، برمبنای اطلاعات غیرشفاف اعلام شده بخش قابل توجهی از ارزهای صادراتی بوسیله کمتر از ۱۰۰۰ کارت بازرگانی یکبارمصرف از چرخه رسمی خارج میشود.
فرآیند تعریف شده جهت رویه های تجارت خارجی با کارت بازرگانی نه فقط به خروج سرمایه و فرار مالیاتی منجر شده، بلکه بازارهای صادراتی و صادر کنندگان شناسنامه دار ایران را هم تضعیف کرده است. ورود صادرکنندگان فاقد سابقه کافی به بازار، با اجرای دامپینگ و تشدید قیمت شکنی، بازارهای خارجی محصولات ایرانی را در معرض خطر قرار داده است. حذف این کارت های یکبار مصرف و حتی حذف اصل کارت بازرگانی باآنکه گامی لازمست، اما تجربه نشان داده که بدون اصلاح ساختار ارزی و نظام تجارت خارجی، تنها به حذف معلول انجامیده و علت اصلی یعنی چند نرخی بودن ارز و بی ثباتی مقررات، دست نخورده باقی می ماند. به بیان دیگر، حذف ناگهانی صادرکنندگان خرد که به واسطه حضور صادرکنندگانی که از کارت های یکبار مصرف استفاده میکنند و یا صادر کنندگان بزرگی که ارتباطات گسترده ای با حاکمیت و نظام بانکی دارند، اتفاق افتاده، عمق بازار صادراتی ایران را کاهش داده و سهم بیشتری از بازارهای منطقه را در اختیار رقبا قرار می دهد.
یکی دیگر از گلوگاه های اصلی رشد صادرات، نوسانات شدید قیمت ارز و قوانین متغیر تجارت خارجی است. گزارش ها نشان میدهد صادر کنندگان ایرانی نمی تواند قیمت با ثباتی به خریدار خارجی عرضه کنند، چونکه هزینه های تولید به ریال به سرعت افزایش خواهد یافت و قیمت ارز و قوانین آن به سرعت تغییر می کنند و درآمد ارزی صادر کنندگان به سبب نوسانات قیمت ارز و فاصله نرخ دستوری از بازارباعث می شود قدرت خرید حقیقی آنها از بین برود. چندنرخی بودن ارز و سختگیری های غیرقابل پیشبینی در رفع تعهد ارزی است که صادرکنندگان را از برنامه ریزی میان مدت ناتوان کرده است. کارشناسان اقتصادی تاکید می کنند افزایش قیمت ارز در ایران به سبب ضعف ساختاری و بی ثباتی مالی، نه فقط به رشد صادرات منجر نشده، بلکه هزینه تولید را بالا برده و انگیزه صادرکنندگان را کاهش داده است موضوعی که در خیلی از کشورها سبب رونق صادرات گشته است.
اگرچه رفع تحریم و پایان جنگ خارج از اختیار سیاست گذار داخلی است اما اصلاحات ساختاری در عرصه های مذکور می تواند مسیر افزایش صادرات را هموار کند. بانک مرکزی و وزارت صمت در ماه های اخیر گام هایی برداشته اند مانند تسهیل برگشت ارز به صورت اسکناس که در ماه های نخست اجرا بالاتر از ۱.۵ میلیارد دلار ارز را به کشور بازگرداند و یا امکان معامله مستقیم ارز بین واردکنندگان و صادرکنندگان که به بیشتر از ۵۰ میلیون دلار در روز رسیده است.
همچنین گزارش ها حاکی از آنست که مقامات بطور غیررسمی استفاده از رمزارزهایی مانند تتر و بیتکوین را برای برگشت درآمدهای صادراتی مجاز کرده اند. با این وجود، این اقدامات در غیاب مقرره های پایدار، نقش مسکن موقت را ایفا می کنند. راهکار حقیقی نه سختگیری بیشتر است و نه تسهیل بی قاعده، بلکه ایجاد ثبات، قواعد روشن، پیشبینی پذیری و اعتمادسازی در سیاستهای ارزی و تجاری است. تجربه سالهای گذشته نشان داده هر زمان فاصله میان نرخی که صادرکننده باید ارز خودرا با آن عرضه نماید و نرخ بازار کمتر بوده، میزان برگشت ارز بالا رفته است. بنابراین، حرکت تدریجی به طرف نرخ واحد ارز همراه با حذف تدریجی کارت های یکبارمصرف و جایگزینی آن با نظام رتبه بندی صادرکنندگان حقیقی، می تواند در بین مدت به تثبیت قیمت گذاری صادراتی و افزایش صادرات غیرنفتی منجر شود.

به طور خلاصه بر مبنای آمار اعلام شده، صادرات غیرنفتی با کاهش ۲۸ درصدی نسبت به زمان مشابه سال قبل به ۱۵ میلیارد دلار رسید و واردات هم با ۲۶ درصد کاهش به ۱۷ میلیارد دلار رسید. کارت بازرگانی مجوزی است حهت انجام تجارت خارجی که ایران جزو معدود کشورهایی است که از این روند فساد زا و انحصار زا استفاده مینماید. درباب کارت های یک بار مصرف، سودجویان با بهره گیری از هویت افراد کم برخوردار و ناآگاه، دست به صادرات کلان می کنند اما ارز حاصل از آن را به چرخه اقتصادی کشور بازنمی گردانند، در کنار آن به جهت اینکه ارز حاصل شده را در بازار آزاد به فروش می رسانند، می توانند هنگام محاسبه قیمت صادراتی مبنای قیمت ارز خودرا با بازار آزاد محاسبه کنند که در این صورت قیمت دلاری کالا جهت صادرات کاهش می یابد و رقابت را برای صادرکنندگان قانون مدار تنگ می کنند.

منبع: خبرگزاری نفت و گاز

1405/07/10

15:32:29

0.0 / 5

تگهای خبر: تجارت , تحریم , تولید , خدمات

این مطلب را می پسندید؟

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۲ بعلاوه ۵